Google Analytics kan gebruikt worden om vrijwel alle activiteiten op je website te volgen en inzichtelijk te maken. Zowel verkeer naar jouw website, op jouw website als van jouw website kun je meten. 55% van de bestaande websites gebruikt web analytics en 85% daarvan gebruikt Google Analytics (bron).

Begin maart 2022 kondigde Google aan Universal Analytics te beëindigen ten gunste van GA4. Dit was een enorme klap voor marketeers, SEO goeroes en website eigenaren die al jaren vertrouwen op Universal Analytics.

Google Analytics is de standaard web analytics tool voor internet, maar met de privacy kwesties en de overgang naar GA4 stelde ik mezelf deze vraag: heb ik Google Analytics écht nodig?

#Nadelen Google Analytics

  • Google Analytics is een (zeer) complexe web analytics tool
  • Verplichte cookiebanners belemmeren de UX van je website
  • Google Analytics en Privacy (AVG/GDPR), .. best wel een dingetje
  • Google Analytics heeft invloed op de performance van je website (3rd party code)
  • Google Analytics data is onnauwkeurig (o.a. door Adblockers, Referral spam en Data sampling)
  • Bounce percentage, pagina’s per sessie en uitstappercentage worden niet meer in GA4 opgenomen
  • Google Analytics vereist een uitgebreid privacy beleid
  • Het is niet meer mogelijk om doelen direct in GA4 aan te maken (alleen in combinatie met Tag Manager)
  • Heb ik wel alle data nodig die Google Analytics verzamelt (data overkill)?
  • Je kan jouw UA gegevens en statistieken niet meenemen naar GA4
  • Google Analytics is in steeds meer Europese landen verboden (bron)
  • And last but not least: jouw data is stiekem niet van jou

Uiteraard wil ik wel mijn website verkeer kunnen volgen om statistieken bij te kunnen houden. Zo wil ik graag met een web analytics tool inzicht kunnen krijgen in het gebruik van mijn website; zoals doelconversies kunnen volgen, de effectiviteit van campagnes kunnen meten, etc.

#Alternatieven voor Google Analytics

Als je googled op de term ‘alternatieven voor google analytics‘, dan zie je een heleboel hits in de SERP’s, de resultaatpagina’s van je zoekopdracht. Er zijn al genoeg artikelen over dit onderwerp geschreven waar je veel alternatieven voor Google Analytics kunt nalezen. Bij mijn zoektocht naar een alternatief voor Google Analytics had ik wel een aantal belangrijke eisen opgesteld:

  • Gratis en uitstekend alternatief
  • Naleving privacy wetgeving (AVG/GDPR)
  • 100% eigendom van gegevens
  • Open source software

Na uitvoerig onderzoek en een aantal tests met gratis web analytics tools op mijn server te hebben uitgevoerd en hun laadtijden te hebben vergeleken, viel mijn keus al heel snel op Matomo Analytics!

#Inleiding Matomo Analytics

Matomo, voorheen bekend als Piwik, is een downloadbaar en gratis GPL-gelicentieerd softwareplatform voor web analyse. Deze web analytics tool is een cookieloos alternatief voor Google Analytics, er is dus geen toestemming nodig van bezoekers om statistieken te verzamelen. Dit betekent dat je 100% nauwkeurige rapporten krijgt, zelfs als bezoekers hun cookies hebben uitgeschakeld.

Matomo is een van de beste gratis webanalyse tools die momenteel beschikbaar is. Deze tool kan zo ongeveer alles doen met betrekking tot website analyse, maar je zult deze software wel zelf ergens moeten hosten. Dit kan natuurlijk op de server waar jouw website wordt gehost, zodat je alle data kunt opslaan én beheren.

De meeste instellingen zoals filters, segmenten en query parameters komen ook in Matomo terug. Ook kun je site searches bijhouden, gebruikers beheren en regelmatig rapporten per mail ontvangen. Je kunt in Matomo ook je Google Ads campagnes analyseren, maar dan moet je aanvullende trackingparameters toevoegen aan de URL’s van jouw advertenties.

De Matomo Web Analytics tool komt in 3 versies:

Hieronder beschrijf ik –in het kort– hoe je de bovenste 2 versies kunt gebruiken voor WordPress. De laatste versie, de Cloud versie, zal ik verder niet bespreken in dit artikel omdat het de betaalde versie is. Het grote verschil tussen de On-Premise versie en de Cloud versie is hoofdzakelijk dat Matomo voor jou de server ruimte regelt voor data en een paar betaalde plugins uit de Marketplace ter beschikking stelt.

Matomo Analytics plugin voor WordPress
Fig.1: Matomo Analytics plugin voor WordPress

#Matomo WordPress plugin

Matomo voor WordPress is de gemakkelijkste manier om Matomo op je eigen server te hosten. De installatie van de WordPress plugin duurt minder dan een minuut en vereist geen technische kennis. Als je niet zeker weet wat de capaciteit van je server is, gebruik deze versie voor websites tot 50.000 paginaweergaven/maand.

#Installatie WordPress plugin

  1. Log in op je WordPress dashboard
  2. Ga naar Plugins > Nieuwe toevoegen
  3. Zoek naar “Matomo Analytics Ethical Stats”
  4. Klik op Installeren
  5. Klik op Activeren
Mocht bovenstaande manier van installatie niet lukken, bekijk dan dit artikel van Matomo voor de andere opties om de plugin aan de praat te krijgen: How do I install Matomo for WordPress?

Ik moest n.a.v. van bovenstaand artikel de volgende codes in mijn functions.php toevoegen om Matomo correct te laten werken in mijn WordPress thema:

/************************************************************
/* Increase the Maximum File Upload Size in WordPress
/************************************************************/
@ini_set( 'upload_max_size' , '256M' );
@ini_set( 'max_input_time', '600');
@ini_set( 'max_execution_time', '600' );

Na activatie van de plugin kun je de instellingen fine-tunen zoals jij dat wilt. Je hebt ook de mogelijkheid om de tracking code manueel toe te voegen aan het header of footer gedeelte van je WordPress thema, maar je kunt ook de tracking code op ‘default’ zetten, dit is de standaard trackingcode. Deze modus wordt aanbevolen voor de meeste gebruikssituaties.

Deze WordPress plugin versie slaat alle data van je bezoekers op in de tabellen van je database waarin ook de gegevens van je WordPress website staan. Het Matomo dashboard kun je bekijken via je WordPress dashboard menu, ‘Matomo Analytics > Summary’.

Heb je een maatwerk WordPress project in gedachten?

Een goede beveiliging, snelle laadtijd, flexibele bedrijfsintegratie, unieke vormgeving en beter gebruiksgemak zijn de meest voor de hand liggende onderscheidende factoren om te kiezen voor een op maat gemaakt WP thema. gonzodesign bouwt zoekmachine vriendelijke en converterende WordPress websites met aandacht voor detail.

WordPress Development

#Matomo On-Premise

Matomo On-Premise is een veiliger alternatief voor Google Analytics omdat jij de software op jouw eigen servers host en volledige controle hebt over waar jij jouw gegevens opslaat. Matomo heeft ook een eigen Tag Manager in alle versies toegevoegd. Alle tags en triggers worden dan ook binnen Matomo’s dashboard beheerd.

Hier is dus geen extra dienst zoals de Google Tagmanager meer voor nodig dan. De twee tag managers lijken op het eerste gezicht best op elkaar, maar ik heb er nog niet uitgebreid mee kunnen experimenteren. Lees hier meer over Matomo’s Tag Manager.

Matomo Analytics maakt ook gebruik van een Tag Manager in alle versies van deze analytics tool
Fig.2: Ook Matomo heeft een ingebouwde Tag Manager in alle versies van deze analytics tool!

#Installatie On-Premise (server)

De installatie van de On-Premise versie van Matomo is geen rocket-science, maar een beetje technische kennis is wel wenselijk. Denk hierbij aan zaken zoals het werken met een FTP-client (bijv. FileZilla) voor het uploaden van bestanden naar je server en het aanmaken van een MySQL database voor je Matomo data.

  1. Maak eerst een MySQL database aan op de server van je host (via Plesk, cPanel of DirectAdmin)
  2. Download de Matomo bestanden (.zip bestand)
  3. Unzip deze bestanden en upload ze op een (sub)folder op je server (let op: doe dit in ‘binary’ mode)

    FileZilla overdracht altijd in binaire mode zetten
    Fig.3: Zet FileZilla op binaire overdracht voor het uploaden van de Matomo bestanden!
  4. Toets de volledige URL in van je (sub)folder in een browser naar keus
  5. Na het welkomstscherm van Matomo wordt eerst gecheckt of je server voldoet aan de minimale technische specificaties. Als er een probleem zich voordoet, zal Matomo deze identificeren en je vertellen hoe je het kunt oplossen
    systemcheck Matomo
    Fig.4: Eerste stap uit het installatieproces is een check van de configuratie van je server.
  6. Voer vervolgens stap 3 uit in het installatie proces. Vul bij de Database Setup alle inlog gegevens in van de database die je hebt aangemaakt op je server
    Matomo database setup
    Fig.5: De database setup van Matomo
  7. Zodra de koppeling met de database correct is aangemaakt, zie je de opmerking: ‘Tables created with success!’
  8. De volgende stap is de inlog gegevens invullen voor de superuser, zodat jij altijd kunt inloggen in je Matomo dashboard
    Het instellen van de inloggegevens voor de Superuser.
    Fig.6: Het instellen van de inloggegevens voor de Superuser.
  9. Vul vervolgens de gegevens (naam, URL en tijdzone) in van je website en maak een keuze of deze site wel/niet een e-commerce website is
  10. Kopieer de JavaScript Tracking Code en plaats deze als eerste in de <head></head> gedeelte van je header.php file in de root van je WordPress thema. Vergeet niet om deze file te uploaden naar je ftp-server!
  11. En je bent klaar om Matomo te kunnen gaan gebruiken. Je kunt nu je dashboard helemaal instellen zoals jij dat graag hebt en de marketplace bekijken voor extra plugins of thema’s voor je dashboard ..
In dit artikel ‘Installing Matomo On-Premise‘ lees je uitgebreid hoe jij Matomo op jouw webserver installeert. Als je liever een video tutorial wilt kijken, check dan deze link: Matomo Analytics instellen [Video]

De interface van het Matomo dashboard heeft nog het meeste weg van Google’s Universal Analytics. Je ziet bijvoorbeeld de categorieën aan de zijkant met allerlei losse rapporten die je kunt bekijken of doorklikken.

Ik heb zelf gekozen voor de On-Premise versie omdat ik ook gebruik wil maken van de Matomo Mobile app, welke (nog) niet werkt in combinatie met de plugin versie. Deze mobiele app biedt dezelfde rapporten als de desktop interface en geeft jouw bezoekersgegevens in real-time weer in je broekzak!

Het dashboard van Matomo Analytics op zowel mobiel (Matomo Mobile) als op desktop
Fig.1: Het dashboard van Matomo Analytics op zowel mobiel (Matomo Mobile) als op desktop.

#Extra plugins in de Marketplace

De Matomo Marketplace is een open verzamelplek voor gratis en betaalde Matomo plugins. De Marketplace wordt niet beheerd door een privé instantie en plugins hoeven niet vooraf te worden goedgekeurd. Natuurlijk zijn er wel regels die ontwikkelaars van plugins moeten volgen om hun plugins op de Marketplace te publiceren.

Je kunt o.a. theme’s in de marketplace downloaden als ‘skin’ voor jouw dashboard, maar de marketplace is vooral bedoeld om extra functionaliteiten toe te voegen middels plugins. Denk hierbij bijvoorbeeld aan een plugin om jouw Google Analytics data te kunnen importeren, of een betaalde plugin waarmee je heatmaps kunt bekijken in je dashboard.

Wil je de Marketplace ook gebruiken voor je Matomo WordPress plugin, download dan de WordPress plugin voor de Marketplace voor extra theme’s en Matomo plugins.

Voor e-commerce (WooCommerce Analytics) heeft Matomo een aparte premium plugin, waarmee je op een soortgelijke manier als in Google Analytics de verkopen op je website kunt bijhouden. Maar Matomo heeft ook een e-commerce tracking als default functie in alle versies van deze web analytics tool.

#Nog meer voordelen van Matomo web analytics

Naast alle voordelen zoals hierboven beschreven zijn er nog een paar belangrijke kenmerken waardoor Matomo (On-Premise) opvalt, namelijk:

  • Doelconversies bijhouden
  • Downloads tracking
  • Outlinks tracking
  • Tracking van laadtijd/pagina
  • Tracken Google Ads campagnes
  • Importeren data uit Google Analytics
  • ‘Do not track’ ondersteuning (opt-out)
  • Nagenoeg geen impact op de laadtijd (software wordt lokaal gehost)

Bottomline

Of Google Analytics of Matomo de betere optie is, komt allemaal neer op jouw specifieke behoeften als bedrijf of website eigenaar. Persoonlijk vind ik de Matomo On-Premise versie het beste alternatief voor Google Analytics. Het voldoet aan mijn eisen voor het bijhouden van web statistieken, zowel op desktop als op mobiel.

Matomo is imho vooral geschikt voor het meten van (simpele) B2B websites en webshops, waarbij GA4 zich steeds nadrukkelijker richt op webapplicaties en apps. Mocht je hulp zoeken bij de overstap naar Matomo of wil je graag meer informatie of Matomo iets voor jouw WordPress website is? Neem contact op, ik help je graag verder!

Deel dit Bericht:

Avatar for Jan Rajtoral

Auteur: Jan Rajtoral

Jan Rajtoral is een ervaren grafische vormgever en webdesigner. Hij heeft een ruime ervaring met Front-end web design (HTML, CSS en JS/jQuery), User Experience (UX), Toegankelijkheid (WCAG), Performance en WordPress Ontwikkeling & Thema Ontwerp. Maar hij ontwerpt en ontwikkelt ook logo’s en huisstijlen, waarbij hij altijd streeft naar merkconsistentie in het hele ontwerp.